Cases

Hoe bouw je een systeem waarin Leven Lang Ontwikkelen de norm wordt? 

29-10-2026 3 minuten

Hoe zorg je dat waardevolle LLO-initiatieven niet stoppen zodra een project of subsidie eindigt? Binnen de LLO-Katalysator helpt Jong Morgens bouwen aan duurzame allianties waarin onderwijs, werkgevers en overheden samen blijven werken aan leren en ontwikkelen. Wil je weten hoe? Lees dan deze klantcase.

Nederland staat voor grote maatschappelijke en economische transities. Digitalisering, verduurzaming, vergrijzing en arbeidsmarktkrapte vragen om nieuwe kennis en vaardigheden. Tegelijkertijd zien we dat veel mensen onvoldoende gebruikmaken van ontwikkelmogelijkheden en dat samenwerkingen rondom Leven Lang Ontwikkelen (LLO) vaak afhankelijk blijven van tijdelijke projecten, subsidiecycli of individuele initiatiefnemers.

Binnen de LLO-Katalysator wordt daarom gewerkt aan een volgende stap: de ontwikkeling van duurzame regionale en sectorale allianties waarin onderwijs, werkgevers, overheden en andere partners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor arbeidsmarkt- en ontwikkelvraagstukken.

Vanuit Jong Morgens werkt Emma Groot Rouwen mee aan deze beweging. In haar opdracht staan twee vragen centraal: hoe leren we van de eerste fase van de LLO-Katalysator en hoe bouwen we duurzame allianties die ook op de lange termijn van waarde blijven?

Over de LLO-Katalysator

De LLO-Katalysator is een landelijk programma dat werkt aan een toekomstbestendig systeem voor Leven Lang Ontwikkelen in Nederland. Het programma brengt onderwijsinstellingen, bedrijven, regio’s en overheden samen om mensen beter in staat te stellen zich gedurende hun loopbaan te blijven ontwikkelen. Het uiteindelijke doel is ambitieus: een arbeidsmarkt waarin leren en ontwikkelen niet langer een uitzondering zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van werken en leven.

De vraag

De eerste fase van de LLO-Katalysator omvatte meer dan honderd projecten verspreid over heel Nederland. Binnen deze projecten werd gewerkt aan nieuwe LLO-oplossingen, vraagarticulatie, professionalisering van het onderwijs en het vergroten van deelname aan leren en ontwikkelen. Bij de terugblik viel daarnaast iets belangrijks op: veel waarde ontstond in de samenwerkingen en netwerken die rond de projecten waren opgebouwd. Op verschillende plekken vonden onderwijs, werkgevers, overheden en andere partners elkaar rond arbeidsmarktvraagstukken. Dat inzicht vormde een belangrijk vertrekpunt voor het vervolg. Hoe zorg je ervoor dat zulke samenwerkingen minder afhankelijk worden van tijdelijke financiering, losse projecten of een paar enthousiaste kartrekkers? En hoe bouw je allianties die ook op de lange termijn van waarde blijven voor hun regio?

Een toekomstbestendige alliantie vraagt daarbij meer dan continuïteit alleen. Het gaat ook om het duurzaam verbinden van verschillende werelden: onderwijs, werkgevers, overheid, arbeidsmarktregio’s, werkcentra, bedrijfsvakscholen en andere regionale partners. Dit vraagt om passende vormen van samenwerking, gedeeld eigenaarschap en het vermogen om gezamenlijk te blijven leren en aanpassen. De uitdaging voor het vervolg is daarom niet alleen het ontwikkelen van nieuwe LLO-oplossingen, maar ook het versterken van het ecosysteem waarin deze oplossingen kunnen ontstaan en doorgroeien.

Onze aanpak

Van lessen naar een nieuwe fase

Zoals de bekende uitspraak van Newton luidt: “If I have seen further, it is by standing on the shoulders of giants.” Met die gedachte werd ook naar het vervolg van de LLO-Katalysator gekeken. Om richting te geven aan de volgende fase, werd eerst teruggeblikt op de lessen uit de eerdere fase. De analyse van meer dan honderd projecten liet zien dat de grootste waarde niet uitsluitend zat in de ontwikkelde LLO-oplossingen, maar vooral in de netwerken die deze oplossingen mogelijk maakten. Juist de allianties waarin onderwijs, bedrijfsleven, overheid en andere partners elkaar weten te vinden, zijn in staat om steeds opnieuw nieuwe oplossingen te ontwikkelen voor werkgevers, werkenden en de arbeidsmarkt. Dit inzicht vormt de basis voor een verschuiving in focus: van het ontwikkelen van afzonderlijke oplossingen naar het versterken van de ecosystemen die deze oplossingen voortbrengen.

Bouwen aan duurzame allianties

Een belangrijk onderdeel van dezeopdracht is het meedenken over de vraag hoe deze (regionale) samenwerkingen verder kunnen groeien tot duurzame allianties. Wat maakt een alliantie succesvol? Welke functies moet een alliantie vervullen? En hoe zorg je ervoor dat samenwerkingen ook blijven bestaan wanneer projectfinanciering stopt?

Daarbij kijken we niet alleen naar structuren en governance, maar juist ook naar wat samenwerking in de praktijk succesvol maakt. Want op papier lijkt samenwerken vaak eenvoudig, maar de echte uitdaging zit in het verbinden van partijen die allemaal met een verschillende pet aan tafel zitten. Duurzame verandering vraagt daarom om vertrouwen, gedeeld eigenaarschap en het vermogen om gezamenlijk te blijven leren en aanpassen.

Een brede blik op LLO

In gesprekken over alliantievorming, subsidieregelingen en ondersteuningsinstrumenten bracht Emma de vraag in: voor wie ontwerpen we dit eigenlijk, en wie dreigt buiten beeld te blijven? Dit sloot aan bij een onderwerp waarover zij eerder sprak tijdens de nationale LLO-conferentie: wat kunnen we in Nederland leren van de manier waarop andere landen leren en ontwikkelen organiseren?

De impact

Een ecosysteem waarin blijven leren, ontwikkelen en vernieuwen centraal staat

Deze opdracht laat zien hoe complex systeemverandering in de praktijk is. Op papier lijkt samenwerking vaak vanzelfsprekend, maar in de praktijk vraagt het veel van betrokken partijen om over hun eigen organisatiegrenzen heen te kijken, zich te verplaatsen in andere perspectieven en te investeren in een gezamenlijk doel. Duurzame verandering loopt zelden vast op een gebrek aan goede ideeën, die zijn er namelijk genoeg. De echte uitdaging zit in het verbinden van mensen, belangen en organisaties die allemaal vanuit een andere werkelijkheid naar hetzelfde vraagstuk kijken.

Juist daarin zit de kracht van deze opdracht. Niet in het ontwikkelen van één oplossing, maar in het bouwen aan een ecosysteem waarin onderwijs, werkgevers, overheden en andere partners samen kunnen blijven leren, ontwikkelen en vernieuwen. Want uiteindelijk ontstaat duurzame verandering pas wanneer een heel ecosysteem in beweging komt.

Meer weten?

Wil je doorpraten naar aanleiding van deze case? Neem gerust contact op, we vertellen je graag meer.